پرستو رفیعی
خبرنگار
بسیاری از زنان ایرانی هفته‌های آخر سال را به خانه تکانی اختصاص می‌دهند. انگار خانه‌تکانی یک وظیفه است، مهم نیست خانه دار باشی یاکارمند، خانه ات تمیز باشد یا نامرتب و کثیف، مهم این است که باید خانه تکانی کنی چون یک رسم دیرینه و البته یک وظیفه برای زنان ایرانی است پس تا زمانی که خانه را نتکانی، عذاب وجدان رهایت نخواهد کرد.
اما برخلاف گذشته‌های نه چندان دور که خانه تکانی فرصتی برای مشارکت، همبستگی و نزدیکی بیشتر اعضای خانواده و همچنین زمانی برای تفریح کودکان واز آن مهمتر آموختن همدلی از والدین به شمار می‌آمد این روزها خانه تکانی به مصیبتی عظما و گذر از هفت خان رستم تبدیل شده است.
متأسفانه ماجرا به گذشتن از خان هفتم هم تمام نمی‌شود بلکه پایان خانه تکانی و برق زدن وسایل از تمیزی می‌تواند شروع دست درد و کمردردی باشد که روزهای پایانی سال را به کاممان زهر می‌کند. از این رو برای شناخت بهتر عوامل خطر و راه‌های خانه‌تکانی ایمن با دکتر سید احمد رئیس السادات متخصص طب فیزیکی و توانبخشی به گفت‌و‌گو نشسته‌ایم.
دکتر رئیس السادات با اشاره به کمر درد به عنوان یکی از درد‌های شایع بعد از خانه تکانی می‌گوید: خم و راست شدن‌های مکرر و ناگهانی و همچنین جابه‌جا کردن اجسام سنگین همگی از عوامل بروز کمردرد به شمار می‌آیند. از این رو توصیه می‌کنم هنگام بلندکردن یا جابه جا کردن وسایل سنگین ضمن پرهیز از بلندکردن ناگهانی اجسام، بدون این‌که کمرتان خم شود کاملاً نشسته، وسیله مورد نظر را به بدن نزدیک کنید، آنگاه آن را بلند کنید تا فشار کمتری به دست و کمر شما وارد کند. همچنین از قرار گرفتن در وضعیت‌های نامناسب یا چرخاندن ناگهانی گردن و کمرکه به آسیب ستون فقرات و مفاصل شما منجر می‌شود خودداری کنید.
این متخصص طب فیزیکی و توانبخشی می‌افزاید: بهتر است هنگام انجام فعالیت‌های طولانی در فواصل زمانی منظم حتی برای مدتی کوتاه استراحت کنید تا فشار کمتری به عضلات و ستون فقرات شما وارد شود.
وی تأکید می‌کند: معاینه افرادی که پس از خانه تکانی از درد شانه‌ها و دست‌ها شکایت می‌کنند نیز نشان می‌دهد این افراد هنگام تمیز کردن دیوارها و طبقات بالای کمد‌ها و کابینت‌ها دچار کشیدگی تاندون‌های شانه یا تحمیل فشار زیاد به این تاندون ها شده‌اند. از این رو برای پیشگیری از آسیب‌هایی از این دست بهتر است تا حدامکان در ارتفاعی قرار گیرید که مجبور نباشید دستانتان را برای مدت زمانی طولانی بالا نگه دارید. استراحت متناوب در حین انجام چنین اموری می‌تواند در کاهش فشار وارده به تاندون‌ها مؤثر باشد.
به گفته دکتر رئیس السادات، هنگام خانه تکانی افراد کم تحرک که فعالیت فیزیکی زیادی ندارند بیش از سایرین در معرض آسیب دیدگی قرار دارند چرا که این افراد بدون اینکه بدانند از ضعف عضلات، لیگامان‌ها و تاندون‌ها رنج می‌برند و فعالیت اضافه در حین خانه تکانی به کوفتگی عضلات آنها و همچنین  بیرون زدگی دیسک وکشیدگی یا التهاب تاندون‌ها منجر خواهد شد. در حقیقت ورزش و فعالیت‌های فیزیکی منظم عضلات، لیگامان‌ها، تاندون‌ها و حتی استخوان‌ها را تقویت کرده مانع آسیب دیدگی آنها می‌شود.
وی در خاتمه توصیه می‌کند: هنگام تمیز کردن دیوارها و انجام اموری که نیازمند ایستادن‌های طولانی است بهتر است یک چهار پایه کوتاه زیر یکی از پاهایتان قرار دهید و هر چند دقیقه یکبار پای خود را عوض کنید تا فشار کمتری به کمر و لگن شما وارد شود و دچار درد و ناراحتی در این نواحی نشوید. همچنین سعی کنید تا حد امکان از پله‌ها کمتر بالا و پائین بروید چون بالا و پائین رفتن از پله به افزایش درد در ناحیه زانو منجر می‌شود.

اگر نفخ و صدای قار و قور شکم شما را آزار می‌دهد و از سر و صدای معده و روده‌هایتان کلافه شده‌اید بهتر است بدانید که متخصصان معتقدند این مشکل در بیشتر موارد جدی نیست و با سبک زندگی شما ارتباط مستقیم دارد. دکتر سید محمود اسحاق حسینی فوق تخصص گوارش درباره دلایل نفخ شکم به «ایران» می‌گوید: تند غذاخوردن یکی از دلایل اصلی نفخ شکم به حساب می‌آید چون فرد با هر لقمه‌ای که می‌بلعد هوای زیادی را به معده خود هدایت می‌کند که این هوای اضافه به نفخ شکم منجر می‌شود.
وی در ادامه می‌افزاید: استرس و اضطراب یکی از مهمترین عوامل ایجاد این مشکل به شمار می‌آید. اختلالات حرکتی دستگاه گوارش نیز عامل دیگری است که از برخی بیماری‌ها نشأت می‌گیرد. گاستریت یا ورم معده و ابتلا به هلیکوباکترپیلوری نیز از دلایل دیگر تولید گاز در سیستم گوارش بدن است. در حقیقت رشد بیش از حد باکتری‌ها باعث تولید گاز در دستگاه گوارش می‌شود.
این فوق تخصص گوارش خاطرنشان می‌کند: خوردن مواد غذایی نفاخ مانند حبوبات، میوه و سبزیجات خام و حتی نان‌هایی که از آرد سفید تهیه شده‌اند نیز بر شدت این مشکل می‌افزایند. از این رو با مدیریت استرس و انتخاب یک رژیم غذایی مناسب می‌توانید تا حدود زیادی بر مشکل خود غلبه کنید.
به گفته دکتر اسحاق حسینی، نفخ در اغلب موارد مشکلی ساده است اما در موارد محدودی می‌تواند علامتی از یک بیماری مانند وجود تومور، سیروز کبدی، انسداد روده، عفونت‌های روده‌ای یا بیماری‌های التهابی روده باشد. وی در خاتمه تأکید می‌کند: اگر با رعایت رژیم غذایی مناسب، مدیریت استرس و اضطراب و همچنین پرهیز از غذا خوردن با عجله مشکل شما رفع نشد بهتر است برای یافتن دلیل ایجاد این مشکل به پزشک مراجعه کنید.

افزایش علائم آلرژی یکی از مشکلاتی است که در روزهای پایانی سال به دنبال زیاده روی در استفاده از مواد شوینده به سراغ مبتلایان به آلرژی می‌آید. انگار برق انداختن خانه آن هم به مدد ترکیب شوینده‌های مختلف با افزایش عطسه، آبریزش بینی، کهیر و خارش پوست ارتباطی تنگاتنگ دارد چرا که این افراد هرچه وسایل را می‌شویند و برق می‌اندازند بیشتر عطسه می‌کنند و سرفه.
دکتر مریم محلوجی در گفت‌و‌گو با «ایران» آلرژی را چنین توضیح می‌دهد: آلرژی همان واکنش غیرطبیعی بدن به مواد حساسیت زا یا آلرژن‌ها است. یک واکنش آلرژیک ممکن است در نقاط مختلف بدن مانند گلو، ریه، بینی، چشم و پوست اتفاق بیفتد چراکه سلول‌های ایمنی بیشتر در این قسمت‌ها قرار دارند و با بلع یا استنشاق آلرژن‌ها واکنش‌های متفاوتی از خود نشان می‌دهند.
این فوق تخصص آسم، آلرژی و ایمونولوژی بالینی ادامه می‌دهد: عوامل آلرژی‌زا بسیار زیاد و البته متفاوت هستند. اما از میان مهمترین محرک‌های خانگی می‌توان به مواد شوینده اشاره کرد که متأسفانه در هفته‌های پایانی سال و در حین خانه تکانی بی‌محابا مورد استفاده قرار می‌گیرند. این درحالی است که اغلب شوینده‌ها حاوی مواد فراری هستند که در صورت استفاده در فضاهای بسته با آسیب جدی به لایه پوششی دستگاه تنفسی به تشدید علائم آلرژی و آسم منجر می‌شوند.
وی خاطرنشان می‌کند: برخی مواد شوینده شیمیایی مانند سفیدکننده‌ها و جرم‌گیر علاوه بر تشدید مشکلات تنفسی در صورت تماس با پوست باعث بروز عوارض پوستی مانند اگزما و التهابات پوستی همراه با سوزش و خارش خواهند شد. از این رو باید نکات ایمنی را به‌دقت رعایت کرد و استفاده از دستکش هنگام کار با این قبیل شوینده‌ها را جدی گرفت. دکتر محلوجی در ادامه می‌افزاید: به هیچ وجه سفیدکننده‌ها و جرم‌گیرها را با هم مخلوط نکنید چون گاز متصاعد شده از این ترکیب با تحریک مجاری تنفسی و ریه‌ها باعث آسیب دستگاه تنفسی و حتی مسمومیت فرد استفاده کننده می‌شود.